هفت پيكر

وقتی که مُرد - وقتی که می مُرد – تنها، نگاه کردیم - تنها، نگاه می کردیم – آن زنده یاد، شادروان، زنده رود، وقتی که زنده بود خورشید و آسمان و زمین خرچنگ ها، چنارهای کهنسال صد شهر، صد هزار آبادی، با ما (اکنون فقیرترین وارثان خاک) تاریک و خشک و مرده نبودند آنها هنوز، از جهل و ظلم جانشین خداوند، چندین عمیق، زخم خورده نبودند *** فراش های قبله عالم با دستخط همایونی در باغ فین، هنوز رگ می زنند ...

در نوبت پیش مجالی برای ذکر چند نکته نماند. نخست این که به باور من ویل دورانت یک تنه کار یک فرهنگستان را کرد. این پژوهش و نگارش خستگی ناپذیر به ویژه پس از نوشتن جلدهای اولیه کتاب توام با بازدید از مکانها و مطالعه منابع بسیار بود. همه اینکارها علاوه بر همت و اراده قوی مستلزم پول بود. این پول را نه دولت به او داد و نه موسسات فرهنگی ودانشگاهها بلکه از محل فروش کتابها تامین می شد. مسلما اگر خوانندگان مشتاق و قانون کپی رایت نبود هرگز چنین اتفاقی نمی افتاد. از این نظر باید نظام سرمایه داری را تحسین کرد. توجه به این نکته باعث شد که ذهنیت من نسبت به امریکایی ها ت...